Marmaris neden Cumhuriyet'in Kalesi?

Marmaris  Cumhuriyet’in kalesi. Bu kale kadınıyla erkeğiyle birlikte inşa edildi. Marmaris Cumhuriyet yolunda düşmana karşı ağır bedeller ödedi.Kurtuluş Savaşı döneminde, Marmaris önce bombalandı, sonra da liman mayınlandı. Kurtuluş Savaşı döneminde ilçede erkek kalmadı. Hepsi cephedeydi. Kadınlar da boş durmadı. Bakın o dönemde neler yaşandı?

***

1914 yılında başlayan savaştan  iki yıl önce denizlerinde , yabancı bandıralı gemiler dolaşıyordu. Genelkurmay kayıtlarına göre, bu dönemde Marmaris Kalesi iki kez bombalandı.  Bu bombalama tarihleriyle ilgili farklı bilgiler yer alıyor. Ancak o dönem yaşayanların bazı anlatımlarına göre bu bombalamalar  sırasında Kale’deki Kemeraltı’nda 61 kişi hayatını kaybetti.

***

Marmaris, İngiliz ve Fransız gemilerinin işgali altındaydı. Bir gün Adaağzı’nda bir çoban, Marmaris Boğazı’na İngiliz ve Fransız gemilerinin mayın döşediğini gördü. Hemen muhtara haber verdi. Muhtar Kaymakam’a, Kaymakam Yüzbaşı’ya. Yüzbaşı hemen yerinde inceleme yaptı. Ve yetkili üst makamlara durumu bildirdi. Ardından İstanbul’dan bahriye askerleri geldi ve mayınları temizledi. O mayınlar gizlice Çanakkale’ye ulaştırıldı.  Çanakkale Boğazı’nı geçip İstanbul’u kuşatma hayali kuran İngiliz gemileri daha önce Almanlar’ın Çanakkale Boğazı’na  yerleştirdiği mayınları temizlemişti. Bunun için görevli filo  komutanı, temizleme faaliyeti bittikten sonra, “Mayınlar Temizlendi Raporu” vermişti.  Ancak, Marmaris’ten getirilen mayınlar, gece yarısından sonra Çanakkale Bozağı’na tekrar döşendi.  Ama İngilizler’in bundan haberi yoktu. İngiliz gemileri  “temiz raporu verildi” diyerek, Boğaz’dan geçmeye başladı.  İşte bu sırada Marmaris’ten Çanakkale’ye döşenen mayınlara çarpan savaş gemileri tek tek denizin dibini boyladı. 

***

Marmaris’te Kuva-yı Milliye Komitesi kuruldu.. Binbaşı Edip Bey  komite başkanı oldu. Dede Rıfkı Efendi, Hafız Mehmet Efendi,Hafız Kamil Efendi, Aydınlı Halil Bey, Avukat Saitoğlu Münir Bey, Hamdi Yüzak, Hüseyin Hakkı Bey de Kuva-yı Milliye Komitesi üyeleriydi. Bu komitenin koordinesinde Kurtuluş Savaşı’nda büyük destek verildi.

***

Marmaris’te Kurtuluş Savaşı sırasında  erkeklerin  çoğu savaştaydı. Şehirde kadınlar, çocuklar ve yaşlılar vardı.Savaşlarda o kadar çok genç hayatını kaybetmişti ki Kısayalı’da  o zamanlar yeni yetişen bir genç olan Halil Türkmen’i kadınlar “ başımızda bir erkek bulunsun”  diyerek bal kovanın içine sakladı. .

***

Erkekler cephede de kadınlar boş mu durdu?  Hayır! Marmarisli kadınlar, düşmanın toprak işgaline  en sert tepkiyi gösterenler arasında yer aldı. İzmir ve İstanbul’un işgalini telgrafla kınadı.  İzmir İşgali’nden sonra  İtalya Komutanlığı’na gönderilen  telgrafta “Biz topraklarımızı kurtarmak için çocuklarımız, kocalarımızı ve kardeşlerimizi kaybettik. Canlarımız ve insanlarımızı da bu uğurda feda etmeye hazırız. “  yazıyordu.

Marmarisliler , geçmişten bu yana kadınıyla erkeğiyle, çocuğuyla yaşlısıyla bağımsızlığına düşkün, vatanını seven yurttaşlar oldu. Savaşlarda yüzlerce şehit verdi.Bu toprakların hamurunda  çağdaşlık, hürriyet, hoşgörü ,sağduyu ve büyük inanç  var.  O yüzden biz dilimiz dönmeye başladığından bu yana Mustafa Kemal Paşa’nın adını söyleriz. Biz "Cumhuriyet’in Kalesi Marmaris'iz"…

 

Not: Yazımda yer verdiğim tarihi bilgiler,  Marmaris Ticaret Odası  yayınları olarak okuyucu ile buluşan "Karya’dan Cumhuriyet’e Marmaris" ve "Denizde Efelik Olmaz " adlı kitaplardan derlenmiştir. Her iki kitapta da Marmaris tarihine ilişkin önemli ve kıymetli bilgiler var. Her Marmaris yaşayanının evinde bulunması gereken bu kıymetli çalışmaları okuyup, çocuklara ve gençlere de  okutmanızı tavsiye ediyorum. Okudukça Marmaris’i daha çok seveceksiniz…

YORUM YAZ

** Yorumunuzun sorumluluğu size aittir

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmadı. İlk yorumu siz yapın.

MARMARİS AJANDASI

Tümü
Yeni Yıl Pazarı
15 Aralık 2017 09:00
19 Mayıs Gençlik Meydanı
Noel Pazarı
15 Aralık 2017 09:00
Kapalı Pazar Yeri
YENİYIL PAZARI VE ETKİNLİKLERİ
15 Aralık 2017 10:00